Opadająca stopa to zaburzenie, które utrudnia lub wręcz uniemożliwia swobodne unoszenie przedniej części stopy podczas chodzenia. Jedną z najczęstszych przyczyn tej dysfunkcji jest uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego, który odpowiada m.in. za unerwienie mięśni prostujących stopę i palce. W leczeniu i rehabilitacji tego schorzenia kluczową rolę odgrywa orteza stabilizująca stopę, która umożliwia pacjentowi poruszanie się w sposób bezpieczny i funkcjonalny.
Czym jest opadająca stopa?
Opadająca stopa (ang. foot drop) to objaw neurologiczny polegający na niemożności aktywnego uniesienia przodostopia, czyli przedniej części stopy. Osoba z tym schorzeniem nie może swobodnie unieść stopy w trakcie fazy przenoszenia kończyny podczas chodu, co skutkuje charakterystycznym chodem brodzącym (tzw. chód koguci).
Przyczyną opadającej stopy może być:
- uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego,
- uszkodzenie korzeni nerwowych w odcinku lędźwiowym,
- schorzenia neurologiczne (np. stwardnienie rozsiane, udar, dystrofie mięśniowe).
W przypadku uszkodzenia nerwu strzałkowego opadanie stopy wynika z braku funkcji mięśni prostowników stawu skokowego i palców, co utrudnia lub uniemożliwia unoszenie stopy do góry.
Rola ortezy w leczeniu opadającej stopy
Ortezy na stopę to zewnętrzne zaopatrzenie ortopedyczne, które wspiera, stabilizuje lub koryguje funkcję uszkodzonej części ciała. W przypadku opadającej stopy stosuje się specjalistyczne ortezy, których celem jest:
- utrzymanie stopy w pozycji neutralnej (czyli prostej, bez opadania),
- zapobieganie potknięciom i upadkom,
- poprawa wzorca chodu,
- redukcja kompensacyjnych ruchów (np. nadmiernego zginania kolana czy biodra podczas chodu),
- zwiększenie komfortu i bezpieczeństwa poruszania się.
Rodzaje ortez stosowanych przy opadającej stopie
W zależności od stopnia uszkodzenia nerwu, kondycji mięśni i ogólnego stanu pacjenta, stosuje się różne typy ortez. Do najczęściej używanych należą:
Ortezy AFO (Ankle-Foot Orthosis)
To najpopularniejszy rodzaj ortezy stosowany w opadającej stopie. Jest to orteza obejmująca podudzie i stopę, która stabilizuje staw skokowy i utrzymuje stopę w pozycji neutralnej.
Najważniejsze typy ortez AFO:
- Sztywne ortezy z tworzywa sztucznego – utrzymują stałą pozycję stopy, nie pozwalając na jej opadanie.
- Ortezy dynamiczne (z zawiasami) – pozwalają na częściowy ruch stopy, wspierając bardziej naturalny chód.
- Ortezy tekstylne z elementami stabilizującymi – lżejsze, często stosowane przy łagodniejszych objawach lub w rehabilitacji domowej.
Ortezy z systemem stymulacji funkcjonalnej (FES)
To nowoczesne rozwiązanie wykorzystujące elektryczną stymulację mięśni odpowiedzialnych za unoszenie stopy. Elektrody umieszczone na skórze stymulują mięśnie prostowniki w odpowiednim momencie cyklu chodu. Takie systemy są bardziej zaawansowane technologicznie i wymagają indywidualnego dopasowania.
Ortezy z podciągaczem (np. ToeOFF)
Specjalistyczne ortezy wykonane z włókien węglowych lub kompozytów, które dzięki swojej elastyczności odciążają stopę i wspomagają jej unoszenie przy każdym kroku. Cechują się lekkością, estetyką i dużą skutecznością.
Jak dobrać odpowiednią ortezę?
Dobór ortezy na opadającą stopę powinien być poprzedzony konsultacją ze specjalistą – ortopedą, neurologiem lub fizjoterapeutą. W procesie doboru uwzględnia się:
- przyczynę opadania stopy (neurologiczną, ortopedyczną, pourazową),
- stopień uszkodzenia nerwu strzałkowego,
- siłę mięśniową kończyny dolnej,
- zakres ruchu w stawie skokowym i kolanowym,
- potrzeby funkcjonalne pacjenta (np. poziom aktywności fizycznej),
- ewentualne współistniejące schorzenia (np. deformacje stopy, spastyczność).
Dobór ortezy może obejmować również wykonanie ortezy indywidualnej – dopasowanej do budowy anatomicznej pacjenta i jego codziennych potrzeb.
Kiedy rozpocząć stosowanie ortezy?
Ortezę należy wprowadzić do leczenia jak najwcześniej po rozpoznaniu opadania stopy, o ile stan pacjenta na to pozwala. Wczesne zastosowanie ortezy:
- zapobiega przykurczom mięśniowym i deformacjom,
- umożliwia samodzielne poruszanie się, nawet w ograniczonym zakresie,
- przyspiesza proces rehabilitacji i nauki prawidłowego chodu,
- zmniejsza ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych.
Ortezowanie nie wyklucza równoległego stosowania innych form leczenia – w tym fizjoterapii, elektroterapii oraz leczenia przyczynowego (np. operacyjnego odbarczenia nerwu strzałkowego).
Rehabilitacja a stosowanie ortezy
Choć orteza znacząco poprawia komfort i bezpieczeństwo pacjenta, nie powinna być traktowana jako rozwiązanie ostateczne. Celem leczenia opadającej stopy jest zawsze dążenie do poprawy funkcji mięśniowej, a nie jedynie kompensacja jej braku. Dlatego stosowanie ortezy powinno iść w parze z:
- ćwiczeniami wzmacniającymi i rozciągającymi mięśnie kończyny dolnej,
- terapią neuromięśniową ukierunkowaną na aktywację mięśni prostowników,
- treningiem chodu z korekcją wzorca ruchowego,
- stymulacją elektroterapeutyczną mięśni strzałkowych i piszczelowych przednich.
W przypadku, gdy dochodzi do poprawy funkcji nerwu i mięśni, możliwe jest stopniowe ograniczanie korzystania z ortezy, a nawet całkowita rezygnacja z jej stosowania.
Koszty i refundacja
Zakup ortezy na opadającą stopę może wiązać się z kosztami rzędu od kilkuset do kilku tysięcy złotych – w zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania technologicznego. W Polsce możliwa jest refundacja ortezy przez NFZ, o ile spełnione są odpowiednie kryteria medyczne.
Aby uzyskać refundację, konieczne jest:
- skierowanie od lekarza specjalisty (np. neurologa, ortopedy),
- złożenie wniosku o zaopatrzenie ortopedyczne,
- realizacja wniosku w wybranym punkcie ortopedycznym.
Refundacja pokrywa zazwyczaj podstawowy model ortezy – za bardziej zaawansowane rozwiązania pacjent może być zobowiązany do dopłaty.
Podsumowanie
Orteza na opadającą stopę przy uszkodzeniu nerwu strzałkowego stanowi skuteczne i nieinwazyjne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu pacjenta. Umożliwia bezpieczne poruszanie się, koryguje nieprawidłowy wzorzec chodu i pozwala uniknąć powikłań związanych z długotrwałym opadaniem stopy. Jej dobór powinien być oparty na dokładnej diagnostyce i uwzględniać indywidualne potrzeby chorego. W połączeniu z rehabilitacją, orteza może znacząco poprawić jakość życia pacjentów z uszkodzeniem nerwu strzałkowego oraz zwiększyć szanse na odzyskanie sprawności.
Przeczytaj także ➡ https://1kawa.pl/jakie-sa-wady-i-zalety-ortezy-na-opadajaca-stope-z-wlokna-weglowego/
